MİGREN AŞISI KANDIRMACASI

Acı İlaç

Migren “aşıları”: bilimsel devrim mi, pahalı umut mu?

Prof. Dr. F. Cankat Tulunay

Son yıllarda migren tedavisinde en çok tartışılan gelişmelerden biri halk arasında “migren aşısı” olarak adlandırılan ilaçlardır. Ancak bu ifade teknik olarak doğru değildir. Bu tedaviler bağışıklık oluşturan klasik aşılar değil, CGRP (calcitonin gene-related peptide) yolunu hedefleyen monoklonal antikor ilaçlarıdır. Bu sınıfta dört ana ilaç bulunmaktadır:

  • erenumab
  • fremanezumab
  • galcanezumab
  • eptinezumab

Bu ilaçlar CGRP molekülünü veya CGRP reseptörünü bloke ederek trigeminovasküler sistemde ağrı iletimini azaltmayı amaçlar. Migren patofizyolojisinde CGRP’nin rolü uzun süredir bilinmektedir ve bu molekülü hedefleyen tedaviler nörolojide önemli bir araştırma alanı oluşturmuştur. Bununla birlikte CGRP antikorları etrafında oluşan bilimsel ve ticari heyecan incelendiğinde temel bir soru ortaya çıkar: Bu ilaçlar gerçekten migren tedavisinde devrim midir, yoksa pahalı fakat sınırlı etkili yeni biyolojik ilaçlar mıdır?

Bu soruya yanıt verebilmek için klinik çalışmaların metodolojisi, gerçek dünya verileri, maliyet, uzun dönem güvenlik verileri ve migren ilaç pazarının ekonomik dinamikleri birlikte değerlendirilmelidir.

CGRP Antikorlarının Klinik çalışmaların sorunu: placebo var, aktif kontrol yok

CGRP monoklonal antikorlarının ruhsat almasını sağlayan çalışmaların neredeyse tamamı placebo kontrollü randomize klinik çalışmalardır. Migren çalışmalarında placebo etkisinin oldukça güçlü olduğu bilinmektedir. Birçok çalışmada placebo grubunda bile migren günlerinde 2–3 gün azalma görülmektedir. Bu nedenle yalnızca placebo ile karşılaştırma yapılması yeni ilacın gerçek klinik değerini olduğundan daha büyük gösterebilir. Daha önemli bir metodolojik sorun ise bu çalışmaların çoğunda aktif karşılaştırma kolunun bulunmamasıdır.

Başka bir ifadeyle, CGRP antikorları çoğu çalışmada klasik profilaktik tedavilerle doğrudan karşılaştırılmamıştır. Bu durum şu sorunun açık kalmasına neden olur: Bu yeni ve pahalı biyolojik ilaçlar gerçekten eski profilaktik ilaçlardan daha mı etkilidir? Bu soruya kesin olarak evet demek henüz mümkün değildir..

Klinik etkinlik: gerçek fayda ne kadar?

CGRP antikorlarının faz III klinik çalışmaları incelendiğinde ortak bir sonuç ortaya çıkar: mutlak klinik kazanım (migrensiz gün sayısı) çoğu zaman sınırlıdır.

Erenumab: STRIVE çalışmasında episodik migrende:

  • migren günleri: −3.2 gün
  • placebo: −1.8 gün

net ilaç etkisi:

1.4 gün/ay [1]

Fremanezumab: HALO çalışmasında:

net etki:

1.5 gün/ay [2]

Galcanezumab: EVOLVE çalışmalarında:

net etki:

1.9 gün/ay [3]

Eptinezumab: PROMISE çalışmasında:

net etki:

1.1 gün/ay [4]

Bu sonuçlar CGRP antikorlarının çoğu hastada sağladığı ek faydanın ayda yaklaşık 1–2 migren günü olduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle ayda 10 gün başı ağrıyan hasta bu ilaçları kullandığında baş ağrılı gün sayısı 8-9 gün olmaktadır.

Placebo etkisi: meta-analiz verileri

Migren çalışmalarında placebo etkisi güçlü olduğu için bazı araştırmacılar CGRP antikorlarının gerçek etkisini placebo etkisinden ayrıştırmaya çalışmıştır. 2021 yılında yayımlanan geniş birsistematik derleme ve meta-analiz şu sonuçları göstermiştir: Ortalama toplam azalma: 2.8 migren günü, placebo etkisi: 1.8 migren günü

Dolayısıyla gerçek ilaç katkısı yaklaşık: 1 migren günü civarındadır [17]. Benzer şekilde yapılan ağmeta-analizleri CGRP antikorlarının etkinliğinin mevcut profilaktik ilaçlarla benzer büyüklükte olduğunu göstermektedir [18].

Klasik profilaktik ilaçlarla karşılaştırma

Propranolol ile yapılan meta-analizlerd e: ≈2–3 migren günü azalma bildirilmiştir [5]. Topiramat çalışmalarında: ≈2–3 migren günü azalma rapor edilmiştir [6]. Dolayısıyla mevcut veriler şunu düşündürmektedir: CGRP antikorlarının mutlak klinik etkinliği klasik profilaktik ilaçlardan dramatik biçimde üstün değildir.

Bu konuda yapılan nadir kafa-kafaya kontrollu çalışmaların başında HER-MES çalışması gelir. Bu ilaçların klasik ilaçlardan üstün olduğunu iddia eden bu çalışmayı yakından incelediğimizde maalesef bilimden çok ticari oyunlar ortaya çıkar.

HER-MES: karşılaştırmalı çalışma mı, tasarlanmış kandırma senaryosu mu?

CGRP monoklonal antikorlarının migren profilaksisindeki yerini belirlemeye çalışan en önemli çalışmalardan biri HER-MES (Head-to-Head Study of Erenumab Against Topiramate in Patients With Episodic and Chronic Migraine) çalışmasıdır. Bu çalışma genellikle CGRP antikorlarının klasik profilaktik tedavilere üstünlüğünü gösteren en güçlü kanıtlardan biri olarak sunulmaktadır. Ancak çalışmanın metodolojisi, sponsorluğu ve araştırmacı-endüstri ilişkileri yakından incelendiğinde sonuçların yorumlanması çok daha karmaşık hale gelir.

HER-MES çalışmasının tam künyesi: Reuter U, Goadsby PJ, Lanteri-Minet M, Wen S, Hours-Zesiger P, Ferrari MD, Klatt J ve ark. Erenumab versus Topiramate for the Prevention of Migraine — A Randomized, Double-Blind, Active-Controlled Phase 4 Trial. Cephalalgia. 2022;42(2):108-118.

Çalışma faz 4, randomize, çift kör ve aktif kontrollü olarak tasarlanmış olup toplam 777 migren hastasını kapsamaktadır. Hastalar iki kola ayrılmıştır: erenumab (Aimovig) ve topiramate. Çalışmanın primer sonlanım noktası etkinlik değil, advers olay nedeniyle tedaviyi bırakma oranıdır. Bu nokta çalışmanın yorumlanması açısından son derece önemlidir.

Araştırmacılar ve ilaç firması ilişkisi

HER-MES çalışmasının ana sponsoru Novartis Pharma AG’dir. Erenumab (Aimovig) ilacı Amgen ve Novartis tarafından geliştirilmiş ve pazarlanmaktadır. Makalenin çıkar çatışması bölümünde araştırmacıların önemli bir bölümünün CGRP ilaçları geliştiren firmalarla yoğun finansal ilişkileri olduğu açıkça belirtilmektedir. Baş araştırmacı Prof. Dr. Uwe Reuter (Charité Üniversitesi, Ber in) Amgen, AbbVie, Allergan, Eli Lilly, Novartis ve Teva firmalardan çeşitli ödemeler aldığını beyan etmiştir: Bu ödemeler arasında, danışmanlık ücretleri, konuşmacı honuraryumları ve araştırma fonları yer almaktadır.

Benzer şekilde çalışmanın diğer yazarları arasında da CGRP ilaçlarını geliştiren şirketlerle finansal ilişkiler bildiren çok sayıda isim bulunmaktadır. Dahası makalenin yazar listesinde doğrudan Novartis çalışanları yer almakta ve bazı yazarların Novartis hissedarı olduğu belirtilmektedir. Makalenin yöntem bölümünde ayrıca şu bilgi de açıkça yazılıdır: Çalışma tasarımı, veri analizi ve makalenin hazırlanması Novartis tarafından finanse edilmiştir ve makale yazımında şirket destekli medikal yazım hizmeti kullanılmıştır.

Modern ilaç araştırmalarında sponsor destekli çalışmalar olağandır. Ancak burada dikkat çekendurum, araştırma sürecinin birçok aşamasının sponsor şirketle iç içe geçmiş olmasıdır:

  •  çalışma tasarımı
  • veri analizi
  • makale yazımı
  • yazar kadrosunun bir kısmının şirket çalışanı olması

Bu tür bir yapı bilimsel literatürde sıklıkla “yüksek çıkar çatışması yoğunluğu” olarak tanımlanmaktadır.

Karşılaştırma ilacı Topiramat

HER-MES çalışmasında erenumabın karşısına konulan ilaç topiramattır. Topiramat migren profilaksisinde etkinliği kanıtlanmış bir ilaçtır. Ancak aynı zamanda klinik pratikte yan etkiler sebebi ile en çok bırakılan profilaktik tedavilerden biridir. Bunun temel nedeni özellikle şu yan etkilerdir: bilişsel yavaşlama, kelime bulma güçlüğü, parestezi (el-ayak karıncalanması) ve iştah ve kilo değişiklikleridir. Topiramatın bu yan etkileri özellikle doz artırma (titrasyon) döneminde ortaya çıkar. HER-MES çalışmasının primer sonlanım noktası ise tam olarak bu noktaya odaklanmıştır: yan etki nedeniyle tedaviyi bırakma oranı!

Çalışmanın sonuçları bu açıdan dramatiktir: erenumab bırakma oranı: %10.6 iken topiramat tabırakma oranı: %38.9 bulunmuştur ve bu önceden de bilinen sonuç çoğu yorumda erenumabın üstünlüğü olarak sunulmuştur. Ancak burada metodolojik olarak kritik bir soru ortaya çıkar: Eğer karşılaştırma ilacı daha iyi tolere edilen bir profilaktik olsaydı sonuç aynı olur muydu? Örneğin birçok klinisyen şu soruyu sormaktadır: Neden propranolol veya başka bir beta-bloker değil de özellikle topiramat seçildi? Sorunun cevabı çok açıktır, karşılaştırma için yan etkisi en fazla ilaç bilinçli olarak seçilmiştir.

HER-MES çalışması teknik olarak double-blind, double-dummy olarak tasarlanmıştır. Ancak klinik pratikte topiramatın yan etkileri o kadar karakteristiktir ki birçok hasta ve araştırmacı kısa sürede hangi ilacın kullanıldığını tahmin edebilir. Özellikle: parestezi, bilişsel bulanıklık ve kelime bulma güçlüğü gibi yan etkiler oldukça ayırt edicidir. Bu durum teorik olarak çift kör tasarımın işlevsel olarak bozulmasına yol açabilir ve gerek araştırmacılar gerekse tecrübeli hastalar kendilerine verilen ilacı tahmin edebilirler.

Topiramat tedavisinde doz kademeli olarak artırılır. HER-MES çalışmasında da topiramat dozu 6 hafta boyunca titrasyon ile yükseltilmiştir. Topiramatın en çok bırakıldığı dönem tam da bu titrasyon dönemidir.Dolayısıyla çalışmanın primer sonlanım noktası olan “yan etki nedeniyle bırakma” oranı bu tasarım nedeniyle topiramat aleyhine çıkar.

HER-MES çalışması sıklıkla ilaç firması tarafındanşu şekilde yorumlanmaktadır: “Erenumab klasik profilaktik tedavilerden daha etkilidir.”. Ancak makalenin dikkatli okunması daha farklı bir tablo ortaya koymaktadır. Çalışma sonuçlarında istatistki olarak ortaya çıkan tek doğru erenumab topiramata göre daha iyi tolere edilmektedir. Ancak bu bulgunun bu şekilde sunulması bilimsel olarak CGRP antikorları klasik profilaktik tedavilerden genel olarak daha etkilidir anlamına gelmez.

HER-MES çalışmasının protokoluna bakıldığında şu özellikler dikkat çekmektedir:

  • sponsor ilaç şirketi
  • yüksek çıkar çatışması
  • şirket çalışanlarının yazarlıkta yer alması
  • medikal yazım desteği
  • yan etkisi yüksek bir karşılaştırma ilacı
  • tolerabiliteyi merkeze alan sonlanım noktası

Bu faktörlerin birleşimi modern ilaç araştırmalarında sık görülen bir durumu ortaya çıkarır. Sorunun nasıl sorulduğu, rakibin nasıl seçildiği ve sonucun nasıl çerçevelendiği önemlidir. Dolayısıyla HER-MES çalışmasını değerlendirirken bunun bir protokol hatası değil, ticari açıdan son derece cince tasarlanmış ilaçfirmasını isteğini karşılayan bir karşılaştırmalı çalışmadır. Erenumabın “migren tedavisinde devrim” olarak sunulması, bilimsel gerçekliğin pazarlama anlatısıyla iç içe geçtiği modern ilaç araştırmalarının tipik bir kandırmaca örneğidir.

Migren günü başına maliyet

ABD’de CGRP antikorlarının ortalama aylık fiyatı yaklaşık: 600–700 dolar. Bu değerler kullanıldığında yaklaşık maliyet hesaplanabilir.

İlaç                                        Net kazanılan migren günü               Aylık maliyet       Gün başına maliyet

Erenumab                                         1.6                                                 650 dolar           406 dolar

Fremanezumab                                 1.5                                                 650                      433

Galcanezumab                                  1.9                                                 650                      342

Eptinezumab                                       1.1                                                650                      590                                     

Bu hesaplama şunu göstermektedir: Ayda tek bir migren gününü azaltmanın maliyeti yüzlerce dolara ulaşabilmektedir.

Yıllık hasta maliyeti

Ortalama aylık maliyet: ≈ 650 dolar. Yıllık maliyet: ≈ 7800 dolar, On yıllık tedavi maliyeti:78.000 dolar. Bu rakamlar sağlık ekonomisi açısından ciddi tartışmalara yol açmıştır.

Gerçek dünya verileri

Real-world çalışmalar CGRP antikorlarının bazı hastalarda daha iyi sonuçlar verebildiğini göstermektedir. Bazı gözlemsel çalışmada: 3–6 gün migren azalması veya %50 yanıt oranı %40–60 bildirilmiştir [7–8]. Ancak bu çalışmalar randomize olmadığı ve kontrol grub bulunmadığı için fazla bir mana ifade etmez.

Uzun dönem güvenlik verileri

CGRP fizyolojide önemli rol oynayan bir nöropeptittir, vazodilatasyon, kardiyovasküler regülasyon ve gastrointestinal fonksiyonlarda rol oynar.Uzun dönem takip çalışmalarında: hipertansiyon, kabızlık gibi yan etkiler bildirilmişse de [10–12], uzun vadeli 10–20 yıllık güvenlik verileri henüz mevcut değildir. Yani ileride neler çıkartabildiğini henüz bilmiyoruz.

CGRP (Kalsitonin Geni İlişkili Peptid), vücudun en güçlü vazodilatörlerinden (damar genişleticilerinden) biridir. Bu peptidin bloke edilmesi, migren ataklarını durdururken "vasküler koruma kalkanını" da geçici olarak devre dışı bırakabilir.

İşte CGRP antikorlarının ve gepantların kardiyovasküler sistem üzerindeki kısa ve uzun vadeli muhtemel yan etkileri:

1. Kısa Süreli Riskler: Hipertansiyon ve Vazokonstriksiyon

CGRP'nin bloke edilmesi, damar tonusu üzerindeki gevşetici etkiyi azaltır. Bu durum klinik pratikte kendini en çok tansiyon yükselmesi olarak gösterir.

  • Akut Hipertansiyon: Özellikle Erenumab (Aimovig) kullanımında, FDA verilerine göre ciddi tansiyon yükselmeleri bildirilmiştir. Bazı hastalarda bu durum hastaneye yatış gerektirecek düzeyde (180/120 mmHg ve üzeri) seyredebilir.
  • Mekanizma: Erenumab, CGRP'nin doğrudan reseptörünü bloke ettiği için, ligandı (peptidi) bloke eden Ajovy veya Emgality'ye göre vasküler tonusu daha sert etkileyebileceği düşünülmektedir.
  • Raynaud Fenomeni: Nadir de olsa, uç damarlardaki büzülme nedeniyle parmaklarda soğukluk ve morarma (vazospastik yanıt) bildirilmiştir.

2. Uzun Süreli ve Teorik Riskler: "İskemik Kaçış" Sorunu

CGRP antikorlarının uzun vadeli (5-10 yıl+) etkileri hala "post-marketing" (satış sonrası) verilerle takip edilmektedir. Buradaki en büyük endişe, CGRP'nin kalp krizleri veya inmeler sırasındaki koruyucu rolüdür.

  • İskemik Kompanzasyonun Bozulması: Vücut, bir damar tıkandığında (iskemi) o bölgeyi beslemek için doğal olarak CGRP salgılar ve damarları genişletir. Bu bir "emniyet supabı"dır. CGRP antikorları bu supabı kilitlediği için, uzun süreli kullanımda olası bir kalp krizi veya inmenin hasar boyutunu büyütebileceği teorize edilmektedir.
  • Kardiyak Yeniden Şekillenme: CGRP'nin kalp kası üzerinde koruyucu etkileri olduğu bilinmektedir. Yıllar boyu süren blokajın, kalp yetmezliği veya sol ventrikül hipertrofisi üzerindeki etkileri henüz tam olarak aydınlatılmamıştır.
  • Anjina Pektoris: Koroner arter hastalığı olan kişilerde, CGRP blokajı göğüs ağrısı (anjina) eşiğini düşürebilir.

3. Kardiyovasküler Risk Grupları: Kimler Dikkat Etmeli?

Klinik çalışmalarda genellikle "sağlıklı" migren hastaları seçildiği için, gerçek dünya verileri aşağıdaki gruplarda daha dikkatli olunması gerektiğini söyler:

Risk Faktörü                                                                                                        Dikkat Edilmesi Gereken Nokta

Kontrolsüz Hipertansiyon                                                                      İlaç başlanmadan önce tansiyon mutlaka regüle edilmelidir.

Koroner Arter Hastalığı                                                                          Stentli veya bypasslı hastalarda CGRP blokajı "iskemik eşiği" düşürebilir.

İnme (Geçmiş Öykü)                                                                            Serebrovasküler rezervi düşük hastalarda vazodilatasyon kısıtlanması riskli olabilir.

Diyabetik Vaskülopati                                                                            Mikrodamar hasarı olanlarda doku beslenmesi bozulabilir.

"Görünmez Risk": CGRP antikorlarının yarı ömürleri çok uzundur (yaklaşık 28 gün). Bu şu anlama gelir: Eğer bir hasta ilaç dozunu aldıktan 1 hafta sonra kalp krizi geçirirse, ilacı vücuttan hemen uzaklaştırmak mümkün değildir. Blokaj etkisi haftalarca devam eder. Bu durum, akut vasküler olay hastanın ölümüne yol açabilir.

CGRP teorisinin sınırları

Migren patofizyolojisi kompleks bir nörovasküler bozukluktur. CGRP tek bir sorumlu system değildir. Serotonerjik system, dopaminerjik system, iyon kanalları, kortikal yayılma depresyonu (spreading depression) ve santral sin ir sistemi sensitastonu gibi sistemler de migrende çok önemli rol oynar. Bu nedenle tek bir molekülü hedefleyen tedaviler tüm hastalarda etkili olmayabilir [9].

Biyolojik migren ilaçları pazarının politik ekonomisi

Migren dünya çapında yaklaşık 1 milyar insanı etkiler [14]. Migren ilaç pazarı: ≈ 5–6 milyar dolar olarak tahmin edilmektedir [15]. CGRP ilaçlarının satışlarının 2030 yılına kadar: ≈15 milyar dolar olabileceği öngörülmektedir [16].

Başlıca CGRP ilaçları:

İlaç                                           Şirket                                       2023 satışları

Aimovig                          Amgen / Novartis                                   ≈1.4 milyar $

Emgality                               Eli Lilly                                              ≈1.3 milyar $

Ajovy                                     Teva                                                  ≈0.8 milyar $

Toplam pazar büyüklüğü: ≈ 3–4 milyar dolar [19]. Bu nedenle CGRP antikorları ilaç endüstrisi için önemli bir gelir kaynağıdır.

Migren araştırmalarında endüstri etkisi

Migren alanındaki klinik çalışmaların önemli bir bölümü ilaç şirketleri tarafından finanse edilmiştir. Birçok araştırmacı: danışmanlık, konuşmacı ücretleri ve araştırma fonları gibi finansal ilişkiler bildirmektedir. Bu durum literatürde conflict-of-interest (çıkar çatışması)tartışmalarına yol açmaktadır.

Türkiye’de durum

Türkiye’de CGRP antikorlarının kullanımı sınırlıdır. Başlıca nedenler: yüksek fiyat ve SGK geri ödeme sınırlamalarıdır. Bu nedenle genellikle dirençli migren hastalarında kullanılmaktaysa da suiistimali de mümkündür.

Sonuç

CGRP monoklonal antikorları migren tedavisinde önemli bir bilimsel ilerleme temsil etmektedir. Ancak mevcut veriler birkaç önemli noktayı ortaya koymaktadır: mutlak klinik fayda çoğu zaman 1–2 gün/ay olup klasik profilaktik ilaçlardan bir üstünlüğü yoktur. Bir çok hasta yanlış bilgi yüzünden binlerce lira harcamaktadır. Ayrıca ilaçların hiçbirisinin uzun dönem etki vey an etkileri bilinmemektedir.CGRP monoklonal antikorları migren profilaksisinde faydalı olabilir, ancak sınırlı etkili ve pahalı biyolojik tedavilerdir.,

Kaynaklar

  1. Goadsby PJ, Reuter U, Hallström Y ve ark. A Controlled Trial of Erenumab for Episodic Migraine. New England Journal of Medicine. 2017; 377: 2123–2132.
  2. Dodick DW, Silberstein SD, Bigal ME ve ark. Effect of Fremanezumab Compared With Placebo for Prevention of Episodic Migraine: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2018; 319: 1999–2008.
  3. Stauffer VL, Dodick DW, Zhang Q, Carter JN, Ailani J, Conley RR. Evaluation of Galcanezumab for the Prevention of Episodic Migraine: The EVOLVE-1 Randomized Clinical Trial. JAMA Neurology. 2018; 75: 1080–1088.
  4. Lipton RB, Goadsby PJ, Smith J ve ark. Efficacy and Safety of Eptinezumab in Patients With Episodic Migraine: PROMISE-1 Trial. Lancet Neurology. 2020; 19: 814–825.
  5. Linde K, Rossnagel K. Propranolol for migraine prophylaxis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2013.
  6. Brandes JL, Saper JR, Diamond M ve ark. Topiramate for Migraine Prevention: A Randomized Controlled Trial. JAMA. 2004; 291: 965–973.
  7. Ornello R, Casalena A, Frattale I ve ark. Real-world effectiveness of anti-CGRP monoclonal antibodies in migraine prevention. Neurology. 2020.
  8. Barbanti P, Aurilia C, Egeo G, Fofi L. Erenumab in high-frequency episodic and chronic migraine: Real-world experience. Journal of Headache and Pain. 2021.
  9. Ashina M, Terwindt GM, Al-Karagholi MA ve ark. Migraine: disease characterisation, biomarkers and precision medicine. Nature Reviews Disease Primers. 2021.
  10. Tepper S, Ashina M, Reuter U ve ark. Long-term safety and efficacy of erenumab in patients with episodic migraine. Neurology. 2020.
  11. Ashina M, Saper J, Cady R ve ark. Long-term safety of CGRP monoclonal antibodies in migraine prevention. Lancet Neurology. 2022.
  12. Edvinsson L. The CGRP pathway in migraine as a target for therapy. Physiological Reviews. 2019; 99: 1207–1248.
  13. Institute for Clinical and Economic Review. Calcitonin Gene-Related Peptide (CGRP) Inhibitors as Preventive Treatments for Migraine: Effectiveness and Value. Boston: ICER Report; 2020.
  14. GBD Headache Collaborators. Global, regional and national burden of migraine and tension-type headache, 1990–2016. Lancet Neurology. 2018; 17: 954–976.
  15. Grand View Research. Migraine Drugs Market Size, Share and Trends Analysis Report. San Francisco: Grand View Research; 2023.
  16. Evaluate Pharma. World Preview: Outlook to 2030 – Pharmaceutical Market Forecast. Evaluate Ltd; 2022.
  17. Deng H, Li GG, Nie H ve ark. Calcitonin gene-related peptide monoclonal antibodies for migraine prevention: systematic review and meta-analysis. Cephalalgia. 2021.
  18. Yuan H, Lauritsen CG, Kaiser EA, Silberstein SD. Network meta-analysis of migraine preventive treatments. Journal of Headache and Pain. 2021.
  19. Evaluate Pharma. Global Sales of Anti-CGRP Migraine Drugs Industry Report. Evaluate Pharma; 2023.

 

Not: Bu makalede AI desteği alınmıştır.