HİNDİSTAN MENŞELİ İLAÇLAR GÜVENİLİR Mİ?
FDA, Hindistan merkezli Glenmark Pharmaceuticals’a ait bir üretim tesisinde ciddi kalite ve güvenlik ihlalleri tespit etmiştir. Bu müdahale, ProPublica’nın Aralık ayında yayımladığı araştırmanın ardından gelmiştir. FDA denetim bulguları, tesiste çapraz kontaminasyonun önlenmesi, karışma/mix-up önlemleri, batch gözden geçirme, test yöntemlerinin doğrulanması/dokümantasyonu ve kalite biriminin yetkisi gibi “cGMP” başlıklarında ciddi zafiyetler olduğunu söylüyor. Bu kusurlar, ABD’de ölümlerle ilişkilendirilen ilaçlar dahil olmak üzere çok sayıda ilacı kapsamaktadır.
FDA uyarı mektubu ve ProPublica haberine göre geri çağrılan veya risk altında olduğu belirtilen ilaçlar şunları kapsamaktadır:
Terapötik Alanlar
- Epilepsi
- Diyabet
- Multipl skleroz
- Kalp-damar hastalıkları
- Hipertansiyon
İlaçlar: Health.com’un FDA kaynaklı derlemesine göre, Glenmark’ın Hindistan’daki (Madhya Pradesh) bir tesisinde üretilen toplam 39 jenerik ürün için ABD’de geri çağırma (Class II) söz konusu. Bu listede örneğin fenofibrate, propafenone ER, solifenacin, voriconazole, gabapentin, lacosamide (çeşitli dozlar), metformin ER, indomethacin ER, saxagliptin, teriflunomide, ranolazine ER, carvedilol, rosuvastatin, diltiazem ER, clindamycin, naproxen sodium gibi çok sayıda yaygın molekül yer alıyor.
Bu ilaçların ortak özelliği:
- Kronik hastalıklarda uzun süreli kullanım
- Doz ve biyoyararlanım hassasiyetinin kritik olması
- Özellikle epilepsi ve kardiyovasküler hastalıklarda yetersiz çözünme → tedavi başarısızlığı → ölüm riski
Dissolution testi başarısız bir antiepileptik, teknik olarak “etken madde içeriyor” olabilir; ancak klinik olarak etkisizdir. Bu, sessiz bir toksisite biçimidir.
Bu İlaçlar Hangi Ülkelere Satıldı?
Amerika Birleşik Devletleri: Glenmark ürünlerinin önemli bir bölümü ABD pazarına yöneliktir. Glenmark ve benzeri firmalar aynı üretim hattından çıkan ürünleri: Avrupa, Afrika, Güney Amerika, Orta Doğu pazarlarına da sunmaktadır.
Bu Glenmark’a Özgü Bir Sorun mu?
Hayır. Bu olay, Hindistan jenerik ilaç endüstrisinde yapısal bir sorunun parçasıdır. Daha önce de benzer vakalar görülmüştür. Aşağıdaki firmalar FDA tarafından ciddi ihlaller nedeniyle uyarılmış veya ithalat yasağına uğramıştır:
- Ranbaxy Laboratories
→ Veri manipülasyonu, sahte biyoyararlanım testleri
→ ABD’de 500 milyon USD ceza - Sun Pharma
→ GMP ihlalleri, sterilite sorunları - Aurobindo Pharma
→ FDA import alert, kalite sistemleri çöküşü - Dr. Reddy’s Laboratories
→ Denetim eksiklikleri, laboratuvar bütünlüğü sorunları
Asıl Skandal: FDA Denetim Boşluğu
FDA müfettişleri 4 yıldan uzun süre Glenmark tesisine gitmemiştir. FDA, ABD hastalarının kullandığı ilaçların üretildiği tesisleri zamanında denetleyememektedir.
Etik ve Politika Boyutu
Bu olay sadece bir “teknik kalite sorunu” değildir:
- ABD hastaları, ucuz jenerik ilaçlarla tedavi edilirken üretim riskleri, fiilen düşük gelirli ülkelerde tolere edilmektedir. “Jenerik = eşdeğer” varsayımı, pratikte her zaman geçerli değildir
Bu bağlamda: Glenmark vakası, “eşdeğerlik mitinin” kırıldığı bir örnektir. Klinik etkinlik ≠ kimyasal içerik
Sonuç
- Glenmark olayı tekil değil, sistemik bir sorundur
- Etkilenen ilaçlar hayati öneme sahip kronik tedavilerdir
- FDA müdahalesi geç kalmıştır
- Hindistan merkezli jenerik üretimde veri bütünlüğü ve kalite kültürü ciddi bir tartışma konusudur
- Bu vakalar, ucuz ilacın gerçek maliyetinin kim tarafından ödendiği sorusunu yeniden gündeme getirmektedir
Hangi ilaçlar, nerelere satılıyor?”
Health.com’un FDA kaynaklı derlemesine göre, Glenmark’ın Hindistan’daki (Madhya Pradesh) bir tesisinde üretilen toplam 39 jenerik ürün için ABD’de geri çağırma (Class II) söz konusu. Bu listede örneğin fenofibrate, propafenone ER, solifenacin, voriconazole, gabapentin, lacosamide (çeşitli dozlar), metformin ER, indomethacin ER, saxagliptin, teriflunomide, ranolazine ER, carvedilol, rosuvastatin, diltiazem ER, clindamycin, naproxen sodium gibi çok sayıda yaygın molekül yer alıyor.
Dağıtım/ülke pazarı:
- Geri çağrılan ürünler ABD genelinde (nationwide) dağıtılmış. Çoğu reçeteli.
- Bazı OTC/retail kanallar: belirli lotlardaki asetaminofen+ibuprofen ürünleri Amazon ve Walmart’a; setirizin (cetirizine) ise Amazon üzerinden dağıtılmış.
- Lot/son kullanma/ürün bazlı resmi ayrıntılar için FDA’nın Enforcement Report kaydı (Health.com’un referans verdiği “Enforcement report: 96474”) işaret ediliyor.
Sorunun türü (haberde geçen):
FDA denetim bulguları, tesiste çapraz kontaminasyonun önlenmesi, karışma/mix-up önlemleri, batch gözden geçirme, test yöntemlerinin doğrulanması/dokümantasyonu ve kalite biriminin yetkisi gibi “cGMP” başlıklarında ciddi zafiyetler olduğunu
NOT: TÜRKİYEDE ÜRÜNÜ BULUNAN HİNDİSTAN İLAÇ FİRMALARI
Hindistan, "dünyanın eczanesi" olarak kabul edilir ve Türkiye ilaç pazarında da Hindistan menşeli pek çok jenerik (eşdeğer) ilaç ve ham madde bulunmaktadır. Ancak bu ilaçlar genellikle Hindistan'daki şirket ismiyle değil, Türkiye'deki yerel iştirakleri veya lisans anlaşması yaptıkları Türk firmaları aracılığıyla eczanelerde yer alır.
Türkiye'de aktif olan başlıca Hindistan menşeli dev şirketler ve faaliyet alanları şunlardır:
1. Dr. Reddy’s Laboratories
Türkiye pazarında en köklü ve doğrudan varlık gösteren Hindistanlı firmalardan biridir.
- Odak Alanları: Onkoloji (kanser ilaçları), gastroenteroloji, kardiyovasküler hastalıklar ve ağrı yönetimi.
- Pazardaki Yeri: Birçok onkoloji ilacı hastane kanalında aktif olarak kullanılmaktadır.
2. Glenmark Pharmaceuticals
Solunum yolları ve dermatoloji alanında dünya devlerinden biridir.
- Odak Alanları: Astım ve KOAH tedavisi için kullanılan inhaler cihazlar, kortizonlu kremler ve dermatolojik solüsyonlar.
- İş Birliği: Türkiye'de bazı ürünlerini yerel distribütörler veya kendi yerel ofisleri aracılığıyla sunmaktadır.
3. Sun Pharma (Ranbaxy dahil)
Dünyanın en büyük jenerik ilaç üreticilerinden biridir. Ranbaxy'yi satın alarak portföyünü genişletmiştir.
- Odak Alanları: Antibiyotikler, diyabet ilaçları, merkezi sinir sistemi ilaçları ve kardiyoloji.
- Pazardaki Yeri: Türkiye'de doğrudan kendi ismiyle veya lisans verdiği yerel firmalar üzerinden birçok ürünü ruhsatlıdır.
4. Cipla
Özellikle solunum yolu ilaçlarında (fısfıs/inhaler) uzmanlaşmıştır.
- Odak Alanları: HIV/AIDS tedavisi (küresel çapta), solunum yolu hastalıkları ve anti-infektifler (antibiyotikler).
- Pazardaki Yeri: Türkiye'deki birçok solunum cihazı ve jenerik antibiyotik grubunda Cipla üretimi ham maddeler veya bitmiş ürünler kullanılmaktadır.
Türkiye'de Satılan İlaç Grupları
Hindistan menşeli şirketlerin Türkiye'de ruhsatlandırdığı ilaçlar genellikle şu kategorilerdedir:
Onkoloji: Kemoterapi destekleyici ilaçlar ve hedefe yönelik akıllı ilaçların jenerikleri.
Solunum Yolu: Astım ve KOAH fısfısları (Salbutamol vb. içerikli).
Kardiyoloji: Tansiyon ve kolesterol düşürücü jenerik tabletler.
Antibiyotikler: Geniş spektrumlu penisilin türevleri ve yeni nesil antibiyotikler.
Gastroenteroloji: Mide koruyucular (PPI grubu).
Önemli Bilgiler: Türkiye'de üretilen birçok yerli ilacın aktif ham maddesi (API) Hindistan'dan ithal edilmektedir. Dolayısıyla, kutu üzerinde "Türk malı" yazan bir ilacın etken maddesi Hindistan menşeli olabilir.